Keton nedir?

Organik kimyada bir grubun adıdır. Başlı başına bir bileşik meydana getirmezler.

Elde edilişleri genellikle «ikincil alkoller» grubunun yükseltgenmesi ile olur. En iyi bilinen üyesi asetondur. Keton, bir organik fonksiyonel grubun ve bu grubu içeren bileşiklerin genel adıdır. Merkezdeki karbon atomuna çift bağla bağlanmış bir oksijen (karbonil) ve aynı karbona bağlanmış iki karbon atomundan oluşur.

Bu iki karbon atomualifatik veya aromatik bir bileşiğe ait olabilir. Ketonlar, yapılarındaki karbonil grubunda hidrojen bulunmadığı için yükseltgenmezler. İndirgendiklerinde ise sekonder alkolleri oluşturur.

Sağlıkta ketonlar

Ketonlar, vücut enerji için yağ hücrelerini parçaladığında ortaya çıkar. Ateşli hastalık, ameliyat, stres, düzensiz diyabet kontrolü gibi durumlarda kan şekerinin yükselmesine bağlı olarak idrarda keton görülebilir. Kanda biriken ketonlar vücudumuzun dengesini bozar ve (şeker yüksekliği komasına (ketoasidoz) sebep olabilir. Kanda biriken ketonların atılması idrar yolu ile gerçekleşir. Yemek yemediğiniz için aç kalmış olabiliriz veya bazı sebeplerden ötürü vücudunuzda yeterince insülin yoktur.

Yağın enerji olarak “yakılması” sonucunda ortaya çıkan keton cisimleri, ilk önce kanda ardından miktarları arttıkça idrara geçmeye başlar. Keton düzeyleri yükseldikçe kan daha bir asidik olur. Asidik kanla birlikte diyabetik ketoasidoz (DKA) olarak adlandırabileceğimiz durum ortaya çıkar. Kandaki keton düzeyinin normalin üstüne çıkıp çıkmadığı, en iyi şekilde kan veya idrardaki keton düzeyinin kontrol edilmesiyle anlaşılır.

Amerikan Diyabet Derneği (ADA) kandaki keton ölçümünün, idrardaki keton ölçümüne göre daha iyi sonuçlar verdiğini ve diyabetik ketoasidoz tanısında kan keton testlerinin daha güvenilir bir yöntem olduğunu belirtmekte. İdrar keton testinde sonuçlar kandaki esas değerlerden saatler sonra alınır; diğer maddelerin etkisiyle (örn; C vitamini veya Captopril) sonuçlar hatalı olabilir.

Ayrıca idrar keton testlerinde keton düzeyinin tamamı değil ancak küçük bir kısmı tespit edilmektedir. Kan keton testleri çok daha kesin bilgiler sağlayabilir. Ketonlar, idrara oranla kanda daha hızlı ve kolay bir şekilde saptanır. Yani kısaca keton hem kandan hem de idrardan evde bile bakılabilir. Kan şekeri yüksekken bakmak fayda sağlar. Keton oluşumu varsa vücuttan idrar yoluyla mutlaka atmak gerekir. Vücuttan atılmazsa kan şekerini normale düşürmek ve sonrasında da kan şekerinin normal ilerlemesini sağlamak zor olabilir.

Sözlükte "keton" ne demek?

1. Karbonil grubuna iki alkil kökünün bağlanmasıyla türeyen bileşik.

Keton kelimesinin ingilizcesi

[Smirnykh] n. ketone, organic compound containing a carbonyl group (Chemistry)
Köken: Fransızca

Son eklenenler

mib

Yorumlar

Bu sayfa ait yorum bulunamadı. İlk yorum yapan siz olun.

Yorum ekle

Vazgeç